Mojiko Retro: Cẩm nang khu cảng Kitakyushu từ người sống ở đây

Nhà tôi cách ga Mojiko năm phút đi bộ. Trước khi chuyển đến quận Moji năm 2024, tôi biết khu này qua bài viết và ảnh: những tòa nhà gạch kiểu phương Tây được giữ gìn, bến cảng, chiếc cầu cất nổi tiếng. Sống ở đây rồi, hình ảnh kiểu bưu thiếp được thay bằng những điều cụ thể hơn: quán cà ri nướng nào đáng xếp hàng và quán nào chỉ sống nhờ khách vãng lai, lúc nào ánh sáng chiếu lên tòa hải quan cũ đẹp nhất, và chuyến phà nào sang Shimonoseki đáng tin nhất vào một buổi sáng nhiều mây. Cẩm nang này là phiên bản tôi sẽ kể cho một người bạn hỏi.

Mojiko trong vài dòng

Cảng Moji mở cửa giao thương với nước ngoài năm 1889, và từ đó đến đầu thập niên 1940 là một trong những cảng xuất khẩu than quan trọng nhất Nhật Bản. Eo biển Kanmon (dải nước hẹp giữa đảo Kyushu và đảo Honshu) biến Mojiko thành điểm trung chuyển tự nhiên, và cảng phát triển rực rỡ. Các công ty thương mại Âu Mỹ, hãng tàu và cơ quan hải quan xây nhà theo phong cách phương Tây thịnh hành thời đó: gạch, đá, mặt tiền trang trí cầu kỳ.

Rồi cảng suy tàn. Vận chuyển than chuyển đi nơi khác, kinh tế thép dời trọng tâm về Yahata, và Mojiko mất vai trò thương mại trước khi có ai đủ lý do để phá bỏ những gì đã xây. Các tòa nhà cứ thế đứng đó, hơi bị bỏ bê nhưng về cơ bản còn nguyên vẹn, cho đến năm 1988, khi một chương trình hồi sinh đô thị bài bản tung ra thương hiệu du lịch Mojiko Retro (門司港レトロ). Cái tên hơi cố ý, nhưng nó hiệu quả: khu này giờ là nơi đông khách nhất Kitakyushu, và các tòa nhà thật sự đáng xem.

Hiểu lịch sử là quan trọng vì nó giải thích tại sao cảnh phố trông như vậy. Đây không phải đồ phục dựng hay công viên chủ đề: đây là một nơi có thật, còn tồn tại vì lựa chọn thay cho bảo tồn chỉ là sự trống rỗng.

Cách đến Mojiko

Tuyến đúng từ Kokura là tàu JR hướng Mojiko từ ga Kokura. Tàu chạy 13 phút, giá 280 yên mỗi chiều, có nhiều chuyến suốt cả ngày. Đây là tàu địa phương (không phải shinkansen, không phải tàu tốc hành), nhưng đi thẳng và đáng tin cậy.

Đừng cố đi xe buýt từ Kokura đến Mojiko. Có tuyến xe buýt, nhưng ít chuyến, đi vòng và chủ yếu phục vụ người dân đi làm. Tôi từng thấy khách du lịch đợi 40 phút ở bến xe buýt Kokura cho một chuyến rồi xe còn dừng thêm năm điểm mới tới Mojiko. Đi tàu là hết mọi phiền phức.

Nếu tự lái xe: có vài bãi đỗ trả phí gần Mojiko Retro (khoảng 500 đến 800 yên mỗi ngày). Cuối tuần và ngày lễ, hãy đến trước 10:00, không thì bạn sẽ chạy vòng quanh bờ cảng tìm chỗ trong khi mọi người đã ăn cà ri nướng.

Từ Fukuoka: đi tàu JR tuyến Kagoshima từ Hakata đến Kokura (khoảng 15 đến 20 phút bằng tàu tốc hành giới hạn), rồi đổi tàu đi Mojiko.

Những tòa nhà đáng thời gian

Ga Mojiko (門司港駅) là điểm nhấn kiến trúc của cả khu. Xây năm 1914 bằng gỗ theo phong cách tân Phục hưng, đây là ga tàu đang hoạt động đầu tiên ở Nhật được công nhận là Tài sản văn hóa quan trọng, vào năm 1988. Tòa nhà trải qua đợt trùng tu toàn diện kéo dài cả thập kỷ, hoàn thành năm 2019, nên bạn đang thấy nó ở tình trạng tốt hơn bất kỳ lúc nào trong 50 năm qua. Khi đến, hãy đứng phía sân ga và nhìn lại mặt tiền: một ga JR vẫn chạy tàu mà trông như tòa nhà công quyền thời Victoria, cảm giác lạ lùng ấy không bao giờ hết, theo nghĩa tốt nhất.

Tòa Hải quan Moji cũ (旧門司税関) là tòa nhà gạch đỏ nhìn ra cảng, xây năm 1912. Giờ một phần là phòng tranh và cửa hàng thủ công, sảnh chính vào cửa miễn phí. Góc đẹp nhất để chụp là mặt hướng ra cảng vào cuối buổi chiều.

Tòa Osaka Shosen cũ (旧大阪商船) từng là văn phòng chi nhánh của Công ty tàu hơi nước Osaka, xây năm 1917 bằng gạch cam điểm chi tiết trắng, nhìn từ góc nào đó hơi giống phong cách Flemish. Bên trong có không gian triển lãm; căn phòng trên tháp nhìn được một khoảng hẹp ra eo biển.

Phòng ngắm cảnh Mojiko Retro đáng nhắc chủ yếu vì tầm nhìn. Nó ở tầng 31 của Mojiko Retro Highmart (門司港レトロハイマート), một tòa chung cư do kiến trúc sư Kisho Kurokawa thiết kế tại 1-32 Higashiminatomachi, quận Moji, chứ không phải “Tòa nhà tưởng niệm hữu nghị quốc tế” mà vài cẩm nang cũ vẫn ghi. Vé người lớn 600 yên (cư dân Kitakyushu 400 yên, học sinh tiểu học và trung học cơ sở 300 yên), tăng từ 300 yên kể từ tháng 4 năm 2026. Ngày trời trong, bạn thấy Shimonoseki bên kia eo biển, cầu Kanmon và toàn cảnh bến cảng. Tôi sẽ không coi đây là điểm chính của chuyến đi, nhưng với giá này thì góc nhìn ấy khá đáng.

Cà ri nướng

Món đặc trưng của Mojiko là cà ri nướng (焼きカレー, yaki-curry): cơm cà ri kiểu gratin nướng trong đĩa gang hoặc sứ cho một người đến khi mặt trên cháy cạnh thơm. Thường người ta đập một quả trứng lên trên trước lần nướng cuối, tạo nên lớp mặt vàng óng đặc trưng. Đây không phải món nhẹ nhàng: đậm đà, hơi ngọt nhờ nước sốt cà ri cô lại, và vừa vặn cho bữa trưa bên cảng vào một buổi sáng xám trời.

Món này ra đời ở Café Daisin (カフェ・ダイシン) năm 1955, khi chủ quán cho cơm cà ri còn thừa vào lò để hâm và thấy kết quả (lớp vỏ cháy cạnh, sốt đậm đặc) ngon hơn bản gốc. Dù câu chuyện nguồn gốc có hoàn toàn chính xác hay đã được tô vẽ qua 70 năm, món ăn thì có thật và thuộc riêng về nơi này. Bạn sẽ không tìm thấy nhiều quán cà ri nướng tập trung như vậy ở bất cứ đâu khác tại Nhật.

Cà ri nướng ngon khác cà ri nướng thường ở đâu: sốt cà ri phải sánh và nhiều tầng vị, không loãng và ngọt; cơm phải hòa vào món, không nằm trong một vũng sốt riêng; trứng phải chín nhưng lòng đỏ vẫn còn hơi sánh. Đủ những điều đó thì rất ngon.

Ba quán tôi luôn giới thiệu (khoảng 1.000 đến 1.500 yên mỗi đĩa):

• Retro Curry (レトロカレー), ở đầu bắc phố đi bộ cổ gần tòa hải quan: giờ trưa có xếp hàng thật nhưng đi nhanh, và tỉ lệ sốt với cơm là tốt nhất khu. Địa chỉ: quanh Minatomachi 4-chome, quận Moji.
• Mojiko Yaki-Curry Marukamo (門司港焼きカレーまるかも): quán nhỏ hơn, thực đơn gọn. Có thể chỉnh độ cay, điều mà phần lớn đối thủ không có. Địa chỉ: khu Minatomachi 4-chome.
• Blue Wing Café: đúng vậy, ngay cạnh cầu cất. Vị trí rất du lịch, nhưng cà ri làm thật sự tốt và cảnh cảng khi ăn thì không đâu sánh bằng.

Lưu ý: vài quán cà ri nướng lâu đời chỉ nhận tiền mặt. Phần lớn quán ở khu Mojiko Retro giờ đã nhận thẻ, nhưng hãy mang theo 2.000 yên tiền mặt nếu muốn ăn mà không phải lo.

Blue Wing Moji

Blue Wing Moji (ブルーウィングもじ) là cầu cất dành cho người đi bộ nối hai bờ vũng cảng bên trong, và nó cất lên thật. Sáu lần mỗi ngày, lúc 10:00, 11:00, 13:00, 14:00, 15:00 và 16:00, hai nửa cầu nâng lên khoảng 60 độ để tàu thuyền đi qua. Mỗi lần mở kéo dài khoảng 20 phút, sau đó cầu hạ xuống và người đi bộ qua lại như cũ.

Đáng xem cầu mở ít nhất một lần, không phải vì hoành tráng (cầu khá nhỏ) mà vì đó là một công trình công nghiệp vẫn đang vận hành giữa khung cảnh như bưu thiếp, và sự kết hợp ấy cuốn hút bất ngờ. Hãy đến trước giờ mở 5 phút và đứng ở bờ bên kia vũng cảng để có góc đẹp nhất; cây cầu nâng lên với mặt tiền ga Mojiko phía sau là một trong những bức ảnh kinh điển của khu này.

Cây cầu cũng hữu ích: đây là đường đi bộ thẳng nhất qua cảng trong, nên đằng nào bạn cũng sẽ đi qua. Nếu muốn chụp ảnh, chỉ cần canh giờ qua cầu quanh lúc mở.

Eo biển Kanmon và đường hầm đi bộ dưới biển

Eo biển Kanmon (関門海峡) chỉ rộng 600 mét ở chỗ hẹp nhất: từ bờ cảng Mojiko bạn nhìn thấy Shimonoseki và đảo Honshu bằng mắt thường. Tàu qua lại hai chiều suốt cả ngày, và ngắm những tàu container lớn len qua luồng nước từ ngang mặt cảng là một trải nghiệm riêng của Mojiko.

Đường hầm đi bộ Kanmon (関門トンネル人道) là một công trình hạ tầng lặng lẽ mà đáng kinh ngạc của Nhật: đường hầm dài 780 mét cho người đi bộ và xe đạp chạy dưới eo biển, nối Kitakyushu phía Kyushu với Shimonoseki phía Honshu. Người đi bộ miễn phí. Phí 20 yên chỉ áp dụng cho xe đạp và xe máy nhỏ (phải dắt qua, không được chạy), bỏ vào hộp tự giác, đơn giản đến mức gần như chỉ là thủ tục.

Lối vào phía Kitakyushu ở Mekari (めかり), cạnh đền Mekari, cách ga Mojiko 15 phút đi bộ dọc đường ven cảng, hoặc một đoạn taxi ngắn. Đi thang máy xuống tầng đường hầm. Đi thong thả mất khoảng 15 phút. Giữa đường hầm có vạch sơn trên sàn đánh dấu ranh giới tỉnh Fukuoka và Yamaguchi (cũng là ranh giới Kyushu và Honshu), cái cớ mà hầu hết mọi người dừng lại chụp ảnh.

Tôi giới thiệu đường hầm chủ yếu vì trải nghiệm đi bộ từ Kyushu sang Honshu dưới lòng biển. Có điều gì đó thật sự khác thường mà bản đồ không truyền tải được. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, đây là điểm nhấn của ngày: thang máy đi xuống, cảm giác hơi bí trong đường hầm, vạch ranh giới trên sàn, và lúc trồi lên ở một vùng khác hẳn của Nhật Bản.

Đi phà đến chợ Karato, Shimonoseki

Nếu thấy đường hầm phải đi bộ nhiều quá, phà Kanmon (関門連絡船) chạy giữa Mojiko và bến phà Karato ở Shimonoseki. Chuyến đi mất 5 phút, giá khoảng 400 yên mỗi chiều. Ban ngày khoảng 20 phút có một chuyến, rất tiện để qua lại tùy hứng.

Phà là lựa chọn tốt hơn nếu mục tiêu chính của bạn là chợ Karato (唐戸市場): chợ hải sản chính của Shimonoseki, cách bến phà phía Shimonoseki 2 phút đi bộ. Chợ nổi tiếng với sashimi cá nóc (fugu), và sáng cuối tuần có các sạp bán fugu làm sẵn, cá tráp đỏ và hải sản đánh bắt ở eo biển để ăn đứng tại quầy. Nếu bạn đến từ thứ Sáu đến Chủ nhật trước 15:00, cảnh các sạp ở chợ là một trong những trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ nhất vùng này.

Trên phà Kanmon còn bán gosenin (御船印): con dấu tàu mà người mê phà sưu tầm. Ở Nhật đây là thú sưu tầm khá kén người, nhưng đáng biết nếu bạn hay ai trong nhóm thích những thứ này.

Ăn gì ngoài cà ri nướng

Chuối Mojiko (門司港バナナ): Chuối từng là mặt hàng nhập khẩu quan trọng qua cảng Moji. Thời chưa có kho lạnh, tàu chở chuối Đông Nam Á mang chuối xanh đến Moji và để chín trong các kho ở cảng. Bánh kẹo vị chuối, nhất là custard chuối và bánh xốp kẹp kem chuối, giờ là quà lưu niệm đặc trưng của cảng. Ngon và mang đúng chất nơi này; loại bánh xốp mang đi xa tốt.

Về hải sản, khu Mojiko Retro có vài nhà hàng ven nước phục vụ suất cá nướng và sashimi, thường trong khoảng 1.500 đến 2.500 yên. Nếu cà ri nướng không phải ưu tiên, chỗ ngồi nhìn ra cảng ở những nhà hàng này là nơi tôi sẽ chọn ăn trưa, hơn là dãy quán du lịch trên phố đi bộ cổ.

Về cà phê, khu nhà gạch có vài quán thật sự ngon. Hãy tìm những quán nằm ngay trong các tòa nhà lịch sử: không khí ở đó không phải thứ phụ, và chất lượng cà phê đã tốt lên rõ rệt từ khi đợt trùng tu sau 2019 kéo về một lớp chủ quán nhỏ mới.

Thời điểm đẹp nhất

Buổi sáng, trước 11:00: Phố đi bộ cổ yên tĩnh, các tòa gạch đón ánh sáng dịu từ hướng đông bắc, và quán cà ri nướng mở đủ sớm để ăn trưa lúc 10:30 (tôi khuyên vậy, để tránh hàng giờ trưa). Blue Wing mở lần đầu lúc 10:00, nên bạn có thể canh lần qua cầu đầu tiên đúng lúc đó.

Giờ vàng (16:00 đến 17:30): Nắng cuối chiều nhuộm mặt tiền gạch thành màu đỏ cam. Đây là ánh sáng đẹp nhất để chụp ga Mojiko và tòa hải quan. Lần mở Blue Wing lúc 16:00 là lần cuối trong ngày và đón đúng ánh sáng này.

Thắp đèn buổi tối (tháng 11 đến tháng 2): Toàn khu Mojiko Retro lên đèn từ chạng vạng, và sự kết hợp giữa kiến trúc gạch, bóng phản chiếu trên mặt cảng và cái lạnh mùa đông tạo nên trải nghiệm khác hẳn ban ngày. Đáng một chuyến buổi tối riêng nếu bạn ở Kitakyushu vào mùa đông.

Tránh các buổi chiều mùa hè: Chiều tháng 7 và tháng 8 ở quận Moji thật sự khó chịu: ẩm, nóng, và bến cảng còn khuếch đại cả hai. Nếu buộc phải đi mùa hè, hãy đến trước 10:00, xong trước 13:00 và tìm chỗ có điều hòa. Các tòa nhà không trông khác đi trong cái nóng; bạn chỉ khổ sở trong lúc ngắm.

Những gì có thể bỏ qua

Tàu tham quan Mojiko Retro: Một đoàn tàu du lịch phong cách hoài cổ chạy một vòng ngắn quanh khu. Giá 100 đến 200 yên, mất khoảng 10 phút, và đi qua quãng đường bạn có thể tự đi bộ 15 phút một cách thú vị hơn. Nếu đi lại khó khăn, đây là lựa chọn hữu ích. Nếu chân còn khỏe, bỏ qua: chính nhịp đi bộ chậm mới giúp bạn ngắm kỹ các tòa nhà.

Bảo tàng chuối (バナナの資料館): Một căn phòng về lịch sử nhập khẩu chuối. Đáng 5 phút nếu bạn đã ở trong tòa nhà vì lý do khác; không đáng để cất công tìm.

Nên ở bao lâu

Nửa ngày (3 đến 4 tiếng): Ga Mojiko → Tòa Hải quan cũ và Tòa Osaka Shosen cũ → bữa trưa cà ri nướng → xem cầu Blue Wing mở → dạo quanh cảng. Đủ phần cốt lõi và không bỏ sót gì quan trọng.

Cả ngày: Thêm đường hầm đi bộ Kanmon (khứ hồi Mekari khoảng 1 tiếng, cộng qua đường hầm và ghé chợ Karato ăn trưa muộn phía Shimonoseki), Phòng ngắm cảnh, và quay lại buổi tối xem đèn nếu đúng mùa.

Đi về trong ngày từ Fukuoka: Hoàn toàn khả thi. Rời Hakata trước 9:00, đến Mojiko khoảng 10:30 (đổi tàu ở Kokura), chơi 4 đến 5 tiếng, về Fukuoka lúc cuối chiều. Cuối tuần nhớ chừa thời gian xếp hàng ăn cà ri nướng.

Nhìn rộng ra Kitakyushu, Mojiko rất hợp đi cùng nửa ngày ở lâu đài Kokura thành một ngày hai điểm trong thành phố. Cẩm nang Kitakyushu bao quát phần còn lại của thành phố, và bài những điều nên làm ở Kitakyushu có danh sách xếp theo mức ưu tiên mọi thứ đáng cân nhắc trong thành phố. Nếu bạn đến từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, vườn hoa tử đằng Kawachi rất dễ ghé thêm từ Kitakyushu.

---

Mojiko là khu tôi sống nên tôi có nhiều ý kiến lắm. Nếu muốn lời khuyên cụ thể hơn cẩm nang này, hãy để lại câu hỏi ở trang liên hệ.